สาเหตุและวิธีรับมือเมื่อมีอาการ นอนไม่หลับ

ประเภทของอาการนอนไม่หลับ

หลับยาก (Sleep Onset Insomnia)

คือภาวะที่ใช้เวลานานมากกว่าจะหลับ บางคนพลิกตัวไปมานานเกิน 30 นาทีหรือเป็นชั่วโมง กว่าจะเข้าสู่ภาวะหลับจริง อาการนี้มักเกิดจากความเครียด ความคิดฟุ้งซ่าน หรือพฤติกรรมก่อนนอนที่กระตุ้นสมองเกินไป เช่น การเล่นมือถือหรือดูซีรีส์จนดึก

ตื่นกลางดึกบ่อย (Sleep Maintenance Insomnia)

หลับได้แต่ตื่นกลางดึกบ่อยครั้ง และมักใช้เวลานานกว่าจะกลับไปหลับอีกที บางคนตื่นแล้วไม่สามารถหลับต่อได้เลย ซึ่งอาจเกิดจากปัญหาสุขภาพ เช่น ภาวะซึมเศร้า ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ หรือแม้แต่การดื่มแอลกอฮอล์ก่อนนอน

สาเหตุที่อาจทำให้นอนไม่หลับ

ความเครียดและความวิตกกังวล

เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของการนอนไม่หลับ เมื่อสมองทำงานไม่หยุด ความคิดต่างๆ วนเวียนไม่จบ ทำให้ร่างกายไม่สามารถผ่อนคลายได้เต็มที่ ฮอร์โมนความเครียด (Cortisol) ก็จะยังคงสูง ทำให้ยากต่อการเข้าสู่ภาวะหลับลึก

พฤติกรรมก่อนนอนที่ไม่เหมาะสม

เช่น ดื่มกาแฟ ชา หรือเครื่องดื่มชูกำลังในช่วงเย็น เล่นโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์ก่อนนอน เปิดไฟสว่างเกินไป หรือเข้านอน-ตื่นนอนไม่เป็นเวลา สิ่งเหล่านี้รบกวนนาฬิกาชีวิต (biological clock) ของร่างกาย

ปัญหาทางกายหรือโรคบางชนิด

โรคกรดไหลย้อน ปวดหลังเรื้อรัง ภาวะซึมเศร้า หรือโรคหัวใจบางประเภท ล้วนมีผลต่อคุณภาพการนอน รวมถึงวัยทองที่ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลงก็สามารถทำให้นอนหลับยากได้เช่นกัน

ผลข้างเคียงจากยา

ยาบางชนิด เช่น ยาลดความดันโลหิต ยาต้านซึมเศร้า หรือยาสเตียรอยด์ อาจมีผลข้างเคียงทำให้ นอนไม่หลับ หากเริ่มมีอาการหลังจากเริ่มใช้ยา ควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับเปลี่ยน